Jak przyjmować agmatynę: dawkowanie, pora i czas stosowania
Agmatyna, pochodna argininy, zdobyła popularność jako składnik przedtreningówek obiecujących lepszą „pompę” mięśniową i koncentrację. W badaniach klinicznych interesowano się nią jednak głównie w kontekście bólu neuropatycznego i układu nerwowego. Redakcja wyjaśnia, jak agmatyna działa, ile jej stosowano w badaniach, kiedy i jak długo ją przyjmować oraz na co uważać.
Czym jest agmatyna
Agmatyna to amina powstająca w wyniku dekarboksylacji aminokwasu L-argininy. Występuje naturalnie w organizmie człowieka, w tym w mózgu, a także w niewielkich ilościach w żywności fermentowanej, mięsie i rybach. Przez długi czas uważano ją jedynie za produkt przemiany materii bakterii.
Przełomem było odkrycie Li i współpracowników, opublikowane w „Science” w 1994 roku, które wykazało obecność agmatyny w mózgu ssaków i jej zdolność do wiązania się z receptorami imidazolinowymi i alfa-2-adrenergicznymi. Reis i Regunathan w 2000 roku zaproponowali, że agmatyna może pełnić funkcję neuroprzekaźnika lub neuromodulatora.
W suplementach agmatyna występuje niemal zawsze w formie siarczanu agmatyny. Jest składnikiem przedtreningówek, produktów na „pompę” oraz preparatów reklamowanych jako wspierające nastrój i koncentrację.
W Polsce agmatyna dostępna jest jako składnik suplementów diety. Nie znajduje się na liście substancji zabronionych WADA, ale sportowcy objęci kontrolą powinni korzystać z produktów z certyfikatem czystości, ponieważ przedtreningówki należą do grupy suplementów o podwyższonym ryzyku zanieczyszczeń.
Mechanizmy działania i dowody
Agmatyna działa na wiele celów jednocześnie. Hamuje enzymy syntazy tlenku azotu (NOS), blokuje receptory NMDA zaangażowane w przewodzenie bólu, wiąże się z receptorami imidazolinowymi i alfa-2-adrenergicznymi, a także wpływa na metabolizm poliamin. Przegląd Piletza i współpracowników (2013) opisuje ten szeroki profil jako zarówno potencjał terapeutyczny, jak i wyzwanie badawcze.
Marketing sportowy przedstawia agmatynę jako środek zwiększający poziom tlenku azotu i przepływ krwi w mięśniach. Rzeczywistość jest bardziej złożona: agmatyna w badaniach laboratoryjnych hamuje niektóre izoformy NOS, a jednocześnie może pośrednio wpływać na inne. Nie ma jednak badań u ludzi, które potwierdzałyby poprawę „pompy” czy wydolności dzięki agmatynie.
Najlepiej udokumentowane działanie dotyczy bólu. W badaniu Keynana i współpracowników (2010) u pacjentów z rwą kulszową związaną z dyskopatią lędźwiową siarczan agmatyny w porównaniu z placebo zmniejszał nasilenie bólu i poprawiał jakość życia. To jednak zastosowanie kliniczne, a nie sportowe.
Pojawiają się też wstępne dane dotyczące działania przeciwdepresyjnego i neuroprotekcyjnego, pochodzące głównie z badań na zwierzętach i niewielkich próbach klinicznych. Są one interesujące, ale nie pozwalają na formułowanie zaleceń.
Dawkowanie: badania a etykiety
W badaniach klinicznych nad bólem stosowano stosunkowo duże ilości siarczanu agmatyny – rzędu kilku gramów dziennie, podzielonych na porcje. W badaniu Keynana i wsp. (2010) uczestnicy przyjmowali około 2,7 g siarczanu agmatyny dziennie przez dwa tygodnie. Gilad i Gilad (2014) opisali przypadek osoby przyjmującej wysokie dawki przez pięć lat bez obserwowanych działań niepożądanych, ale to pojedyncza obserwacja.
| Źródło | Typowa ilość siarczanu agmatyny | Kontekst |
|---|---|---|
| Badania kliniczne (ból) | Kilka gramów dziennie, w porcjach | Pacjenci z dyskopatią, krótkie okresy |
| Produkty jednoskładnikowe | Najczęściej 500–1000 mg w porcji | Zalecenia producentów |
| Przedtreningówki | Zwykle kilkaset miligramów | Mieszanki z innymi składnikami |
W suplementach sportowych spotyka się zwykle porcje od kilkuset miligramów do około grama siarczanu agmatyny. Te ilości są mniejsze niż w badaniach klinicznych, ale też nie mają własnych badań potwierdzających skuteczność w sporcie.
Rozsądnym podejściem jest zaczęcie od najniższej porcji podanej na etykiecie i obserwacja reakcji organizmu. Nie ma dowodów, że zwiększanie dawki ponad zalecenia producenta przynosi dodatkowe korzyści sportowe.
- Zacznij od najmniejszej porcji zalecanej przez producenta.
- Nie łącz kilku produktów zawierających agmatynę jednocześnie.
- Sprawdź, czy porcja podana jest jako siarczan agmatyny czy czysta agmatyna.
Pora przyjmowania i czas suplementacji
W kontekście treningowym agmatynę przyjmuje się zwykle na 30–45 minut przed wysiłkiem, często jako część przedtreningówki. Uważa się, że przyjmowanie na czczo lub z lekkim posiłkiem ubogim w białko może sprzyjać wchłanianiu, ponieważ agmatyna konkuruje z niektórymi aminokwasami o transport w jelitach. Są to jednak głównie przesłanki teoretyczne.
W badaniach nad bólem agmatynę podawano w kilku porcjach w ciągu dnia, ponieważ jej okres półtrwania w organizmie jest stosunkowo krótki. Dla celów sportowych zwykle wystarcza jedna porcja przed treningiem.
Brakuje danych dotyczących optymalnego czasu suplementacji. W badaniach klinicznych okresy wynosiły od kilku dni do kilku tygodni. Wielu użytkowników stosuje agmatynę cyklicznie, np. przez 6–8 tygodni z przerwą, ale nie wynika to z badań naukowych, a raczej z ostrożności wobec braku danych długoterminowych.
Osoby, które chcą ocenić działanie agmatyny, powinny prowadzić notatki dotyczące samopoczucia, jakości treningów i ewentualnych objawów niepożądanych. Pozwala to podjąć świadomą decyzję o kontynuacji lub rezygnacji.
Bezpieczeństwo i interakcje
W dostępnych badaniach agmatyna była na ogół dobrze tolerowana. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności czy biegunka, zwłaszcza przy większych dawkach.
Ze względu na wpływ na receptory alfa-2-adrenergiczne i imidazolinowe agmatyna może teoretycznie obniżać ciśnienie krwi. Osoby z niskim ciśnieniem lub przyjmujące leki hipotensyjne, np. klonidynę, powinny zachować ostrożność. Możliwe są też interakcje z lekami działającymi na układ nerwowy, w tym przeciwdepresyjnymi.
Agmatyna może wpływać na działanie leków przeciwbólowych z grupy opioidów i na receptory NMDA, dlatego osoby leczone przeciwbólowo powinny skonsultować jej stosowanie z lekarzem. Brakuje danych o bezpieczeństwie w ciąży i podczas karmienia piersią, więc w tych okresach suplementacja nie jest zalecana.
W przedtreningówkach agmatyna często występuje razem z kofeiną i innymi stymulantami. Ewentualne działania niepożądane mogą więc wynikać z całej mieszanki, a nie z samej agmatyny.
Wnioski redakcji
Agmatyna to ciekawa cząsteczka o szerokim działaniu na układ nerwowy, najlepiej zbadana w kontekście bólu neuropatycznego. Jej zastosowanie w sporcie, w tym wpływ na „pompę” i wydolność, nie ma potwierdzenia w badaniach u ludzi.
W suplementach sportowych typowe porcje to od kilkuset miligramów do około grama siarczanu agmatyny, przyjmowane przed treningiem. Warto zaczynać od najniższej ilości i nie przekraczać zaleceń producenta.
Osoby z niskim ciśnieniem, przyjmujące leki działające na układ nerwowy lub przeciwbólowe, a także kobiety w ciąży i karmiące powinny skonsultować się z lekarzem przed suplementacją.
Polecamy również nasze materiały o cytrulinie i tlenku azotu, o składnikach przedtreningówek oraz o argininie w sporcie.
Bibliografia
- Li G, Regunathan S, Barrow CJ, et al. Agmatine: an endogenous clonidine-displacing substance in the brain. Science. 1994;263(5149):966–969.
- Reis DJ, Regunathan S. Is agmatine a novel neurotransmitter in brain? Trends Pharmacol Sci. 2000;21(5):187–190.
- Piletz JE, Aricioglu F, Cheng JT, et al. Agmatine: clinical applications after 100 years in translation. Drug Discov Today. 2013;18(17-18):880–893.
- Keynan O, Mirovsky Y, Dekel S, Gilad VH, Gilad GM. Safety and efficacy of dietary agmatine sulfate in lumbar disc-associated radiculopathy. An open-label, dose-escalating study followed by a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Pain Med. 2010;11(3):356–368.
- Gilad GM, Gilad VH. Long-term (5 years), high daily dosage of dietary agmatine – evidence of safety: a case report. J Med Food. 2014;17(11):1256–1259.
